Voedingsadvies na bestraling

Voedingsadvies bij darmklachten door bestraling

Wat doet bestraling met de darmen?

De binnenwand van de darm bestaat uit vrij snel delende cellen en die zijn gevoelig voor bestraling. Daardoor raken ze beschadigd. Dit uit zich in minder goede vertering en opname van voedsel, waardoor meestal gewichtsverlies optreedt. Wanneer onverteerde voedselresten in de darmen komen gaan bacteriën woekeren, waardoor de klachten kunnen verergeren.

Wat merkt de patiënt hier van?

Geleidelijk (vaak in de tweede tot derde week van de bestraling) ontstaan darmklachten bestaande uit: misselijkheid (soms met braken), pijnlijke darmkrampen, (hoorbare) rommelingen in de buik, dunne ontlasting en vaker naar het toilet moeten, diarree. Meestal worden de symptomen alleen bestreden met medicijnen. Echter aangepaste voeding kan ook helpen de klachten te verminderen.

Aangepaste voeding kan helpen

Moeilijk verteerbare en opneembare voedingsproducten moeten worden vermeden. Verder is het goed vaker tussendoor wat te eten. Door gestoorde vertering van melksuiker (lactose) moeten melkproducten worden vermeden. Met de aanbevolen voeding kan de patiënt vaak met aanzienlijk minder medicijnen toe. De klachten verdwijnen na de laatste bestraling in 2-3 weken en dan kan geleidelijk worden overgeschakeld op normale voeding. Zorg er voor altijd voldoende te drinken.

Algemeen advies voor aangepaste voeding tijdens de bestraling:

Vermijd: alcohol, tabak, alle melkproducten, koffie, chocola, frisdranken met cafeïne, vers en gedroogd fruit, noten, zaden, rauwe groenten, alle soorten pasta, sterk gekruid eten, kant en klaar maaltijden. Wees heel zuinig met vet en boter.
Beter zijn: appelsap, druivensap, bananen, geraspte appel, magere yoghurt, karnemelk, gekookte aardappelen, wit brood. Hieronder wat meer specifieke adviezen.

Voortaan alle informatie in uw mailbox? Meld u dan aan voor onze digitale nieuwsbrief.

Brood en gebak

  • Vermijden
    Vers brood, bruinbrood, roggebrood, meergranen brood, krentenbrood, mueslibrood, taart, vlaai, spijs, (ontbijt)koek, speculaas, alle gebak, slagroom, cake, kokoswafels, pepernoten, suikerwafels.
  • Aan te raden/toegestaan
    Wit- of lichtbruin brood, niet te vers, geroosterd witbrood, beschuit, rijstwafels, cracottes, biscuits, crackers zonder zaden en pitten en zaden, droge koeken.

Boter en bereidingsvetten

  • Vermijden
    Gebruinde boter of margarine, frituurvet, spekvet, kokosolie, palmolie.
  • Aan te raden/toegestaan
    Onverzadigde vetten, Becel, dieetmargarine, olijfolie in kleine hoeveelheid voor het bakken. Besmeer het brood heel dun.

Suiker en snoepgoed

  • Vermijden
    Melkchocolade, witte chocola, bonbons.
  • Aan te raden/toegestaan
    Alle soorten suiker, honing, pure chocola in kleine hoeveelheid, zout, drop.

Vlees en vis

  • Vermijden
    Gehaktbal, vet vlees, karbonade, varkensvlees.
  • Aan te raden/toegestaan
    Alle soorten gekookte of zacht gebakken vis (in olijfolie), gerookte makreel, haring, mager vlees en gevogelte, rundrookvlees. bloedworst.

Melk en melkproducten

  • Vermijden
    Melk, room, alle producten met melk, kaas, alle ijssoorten, vla, muesli, havermout.
  • Aan te raden/toegestaan
    Karnemelk, (magere) yoghurt, ei (bij voorkeur zonder dooier), smeerkaas, cornflakes in karnemelk of yoghurt, magere kwark.

Dranken

Vermijden
Melk en van melk afgeleide producten, frisdranken, koffie, cafeïne houdende dranken, alcoholische dranken, pruimensap.

  • Aan te raden/toegestaan
    Karnemelk, druivensap, appelsap, vers geperste en gezeefde sinaasappelsap, rivella, water, water met roosvicee, of siroop, thee.

Broodbeleg

  • Vermijden
    Pindakaas, chocopasta, hazelnootpasta, pruimenjam, jam met pitjes, cervelaatworst, kaas, ham.
  • Aan te raden/toegestaan
    Rozenbotteljam, honing, stroop. appelstroop, rund rookvlees, kipfilet, smeerkaas, gladde jam zonder pitjes of vruchten, vruchtenhagel, anijshagel.

Meelspijzen en bindmiddelen

  • Vermijden
    Kant en klare deegmengsels, chocola, aardappelpuree met melk of room, pannenkoeken, nasi, bami, pizza.
  • Aan te raden/toegestaan
    Aardappelbloem, maïzena, gewone bloem, zelfrijzende bloem, puddingpoeder, vermicelli, witte rijst, macaroni.

Warme maaltijd

  • Vermijden
    Pizza, pommes frites, frituurproducten, gebakken producten, nasi, bami, lasagne, gekruid eten, uien, knoflook, vette producten in het algemeen, groentesoep, champignonsoep.
  • Aan te raden/toegestaan
    Gekookte aardappelen, witte rijst (geen zilvervlies), macaroni, pasta zonder saus (met bijv honing), spaghetti met saus zonder producten uit de linker kolom (bijv spaghetti met honig), gladde tomatensoep, gladde soep, bouillon, in olijfolie, gebakken aardappelen.

Snacks

  • Vermijden
    Chips, alle noten, popcorn, gefrituurde producten, croquet, loempia, frietjes, saucijzenbroodje, boterkoek, bastogne, gevulde koek, soesjes.
  • Aan te raden/toegestaan
    Biscuits, beschuit, crackers zonder zaden en pitjes (eventueel met honing of jam zonder pitjes (bijv rozenbotteljam).

Groenten en fruit

  • Vermijden
    Alle soorten rauwe groenten, ui, prei, gebakken en gestoofde groenten, koolsoorten, spruitjes, champignons, paddenstoelen, verse en gedroogde fruitsoorten, pruimen, druiven, krenten, rozijnen, noten, kokosnoot, vijgen, dadels.
  • Aan te raden/toegestaan
    Goed gaar gekookte broccoli, spinazie, wortelen, tomaten, aubergine (zonder schil en zaden), gekookte bloemkool, courgette, asperge punten, banaan, geraspte appel, appelmoes.

Meer informatie

https://medlineplus.gov/ency/article/000300.htm

Meer in het algemeen adviseert het NFtK dat kankerpatiënten zich op voedingsgebied laten begeleiden door een in de ziekte gespecialiseerde voedingsdeskundige