Oedeemfysiotherapie en kanker

Lymfoedeem is een ophoping van lymfevocht doordat het lymfestelsel onvoldoende in staat is vocht af te voeren. Bij mensen met kanker kan dit ontstaan als gevolg van een operatie waarbij lymfeklieren zijn verwijderd, bestraling van lymfeklieren of andere schade aan het lymfestelsel door de ziekte of behandeling. Lymfoedeem kan zich uiten als zwelling van een arm, been, borst, hoofd-halsgebied of andere lichaamsdelen. Daarnaast kunnen klachten ontstaan zoals een zwaar gevoel, spanning van de huid, pijn, stijfheid, vermoeidheid, verminderde beweeglijkheid of problemen bij dagelijkse activiteiten.

Vroege herkenning en behandeling zijn belangrijk. Wanneer lymfoedeem langere tijd aanwezig blijft, kan het oedeem moeilijker behandelbaar worden en kunnen de klachten toenemen. Een oedeemfysiotherapeut is gespecialiseerd in het onderzoeken en behandelen van lymfoedeem en andere vormen van oedeem. De behandeling wordt afgestemd op de persoonlijke situatie en kan bestaan uit:

voorlichting en zelfmanagement;
huidverzorging;
oefen- en beweegprogramma’s;
ademhalings- en ontspanningsoefeningen;
compressietherapie, zoals zwachtelen of compressiekousen;
manuele lymfedrainage;
lymftaping;
begeleiding bij het opbouwen van dagelijkse activiteiten en conditie.

De behandeling richt zich op het verminderen van klachten, het verbeteren van het functioneren in het dagelijks leven en het ondersteunen van de kwaliteit van leven.

Bewegen en leven met lymfoedeem

Vroeger werd mensen met lymfoedeem vaak geadviseerd de aangedane arm of het been zoveel mogelijk te ontzien. Tegenwoordig weten we dat passende beweging juist een belangrijk onderdeel van de behandeling kan zijn. Beweging helpt bij het behoud van conditie, spierkracht en het stimuleren van de vochtafvoer. Samen met een oedeemfysiotherapeut kan worden bekeken welke activiteiten veilig en passend zijn. Daarnaast spelen een goede voedingstoestand, het behoud van een gezond gewicht en voldoende lichaamsbeweging een belangrijke rol bij het omgaan met lymfoedeem en het herstel na kanker.

Vergoeding van oedeemfysiotherapie

De vergoeding van oedeemfysiotherapie hangt af van de diagnose en de polisvoorwaarden van uw zorgverzekering. In sommige situaties kan fysiotherapie bij lymfoedeem geheel of gedeeltelijk vanuit de basisverzekering worden vergoed, terwijl in andere situaties een aanvullende verzekering nodig is. Ook kan een verwijzing van een arts noodzakelijk zijn. Informeer daarom altijd bij uw zorgverzekeraar en behandelaar welke vergoeding in uw situatie van toepassing is.

Gespecialiseerde zorg bij kanker

Niet iedere fysiotherapeut heeft ervaring met de gevolgen van kanker. Bij klachten door lymfoedeem kan behandeling door een gespecialiseerd oedeemfysiotherapeut of oncologiefysiotherapeut extra waardevol zijn. Zij hebben specifieke kennis van de gevolgen van kanker en de behandeling daarvan.

Lymfoedeem is een veelvoorkomende en vaak langdurige gevolgen van kanker en kankerbehandelingen. Hoewel lymfoedeem niet altijd volledig kan verdwijnen, kunnen gespecialiseerde begeleiding, voldoende beweging, een goede leefstijl en zelfmanagement helpen om klachten te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren. Daarbij geldt: hoe eerder klachten worden herkend en besproken, hoe beter ondersteuning mogelijk is.