| Huidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker. Deze ontstaat door inwerking van ultraviolet zonlicht en soms ook door kankerverwekkende stoffen op de huid. Jaarlijks worden ongeveer 30.000 nieuwe gevallen gemeld. Het meest komt het basaalcelcarcinoom voor, dat ontstaat in de diepere lagen van de opperhuid waar nieuwe huidcellen worden aangemaakt. Het basaalcelcarcinoom groeit heel langzaam en zaait bijna nooit uit. Bij tijdige behandeling wordt vrijwel altijd genezing bereikt. Blootstelling aan de zon in de jeugd verhoogt de kans op het ontwikkelen van deze kanker op latere leeftijd. Minder vaak komt het plaveiselcelcarcinoom voor, dat in de buitenste laag cellen groeit. Het plaveiselcelcarcinoom kan uitzaaien naar de omliggende lymfeklieren. De kans op het ontstaan van deze vorm van huidkanker blijft toenemen gedurende het leven door blootstelling aan de zon. De derde en meest kwaadaardige vorm van huidkanker is het melanoom, een woekering in de pigmentcellen. Meestal is een moedervlek, een concentratie van pigment, de bron. Het melanoom groeit in de huid, maar lijkt verder niet veel op de twee andere vormen. Deze huidkanker gedraagt zich onvoorspelbaar en kent agressieve uitzaaiingen. Tijdige ontdekking en behandeling is dus van groot belang. Het melanoom wordt hieronder apart behandeld. |  | |
Verschijnselen | Oorzaken | |
Het basaalcelcarcinoom komt meestal in het gezicht voor of op plekken die aan de zon zijn blootgesteld. Het begint als een wat glazig, grijs-roze bobbeltje, een verdikking of iets wat op eczeem lijkt. Later ontstaat een zweer met een aangevreten randje. Plaveiselcelcarcinomen kunnen overal op het lichaam voorkomen en hebben vaak de vorm van een ulcus, een verdikte rand met binnenin een wat zwerende krater. Andere verschijningsvormen zijn echter ook mogelijk. | De invloed van ultraviolette straling wordt tegengegaan door pigment, dus hoe witter de huid, des te groter de risico’s van blootstelling aan zonlicht. Daarnaast vormen kankerverwekkende chemische stoffen waaronder roet en teer, radioactieve straling en tabak risicofactoren. Huidkanker kan ook optreden als uitzaaiing van andere kankers, bijvoorbeeld borstkanker. | |
Incidentie | Diagnostiek | |
Jaarlijks wordt in Nederland bij circa 25.000 personen een basaalcel- of plaveiselcelcarcinoom geconstateerd. Hiermee is huidkanker de meest voorkomende maar ook een van de minst dodelijke kankers in Nederland. Het optreden van melanomen neemt toe de laatste jaren en inmiddels worden er meer dan 3000 per jaar ontdekt. | Huidkanker is niet direct als tumor herkenbaar. Pukkels, wratjes, eczeem en goedaardige gezwellen zijn allemaal vrij normaal. Veranderingen in een oude afwijking op de huid, zweertjes die niet overgaan en afwijkingen in een oud litteken zijn goede redenen voor een bezoek aan de huisarts. Deze kan beter beoordelen of de afwijking er kwaadaardig uitziet en deze of zelf verwijderen of u doorsturen naar een huidarts. Deze kan dan een biopsie nemen om op kwaadaardigheid te controleren. De huidscan is in opmars als diagnostisch middel om huidkankers te herkennen. Plaats en grootte van huidafwijkingen worden bepaald en vergeleken met scans uit het verleden. Hierdoor is een snellere herkenning van het kwaadaardig worden van kleine huidafwijkingen mogelijk. Indien aangevraagd door een dermatoloog wordt de huidscan vergoed, anders kost deze rond de 200 Euro per keer. | |
Behandeling | Aanvullende behandeling | |
De behandeling is gericht op volledige verwijdering van de kanker. Dat is bij een basaalcelcarcinoom altijd mogelijk en bij een plaveiselcelcarcinoom zolang er geen ernstige uitzaaiingen zijn. De overwegingen bij de keuze voor een bepaalde therapie zijn daarom vooral van cosmetische aard. Vooral bij tumoren in het aangezicht zal de arts een zo fraai mogelijk eindresultaat nastreven. Veelal blijkt de verwijdering van een tumor ten behoeve van weefselonderzoek afdoende te zijn geweest, dat wil zeggen: de tumor is geheel verwijderd en de wondranden waren vrij van tumorcellen. Is dit niet het geval, dan wordt rondom de wond een beetje extra weefsel weggenomen. Als de wond te groot is om zonder littekens of andere vervormingen te genezen, wordt aanvullend plastische chirurgie gebruikt. Bij heel kleine kankers past men soms curettage toe, het wegkrabben van het dunne laagje aangetaste cellen. Bestraling kan nodig zijn als de tumor reeds dieper is doorgegroeid. Dit leidt meestal tot weefselvervorming, of huidverkleuring en pigmentverlies. | Als ondersteuning van of aanvulling op de reguliere behandeling van de specialisten in het ziekenhuis, kunnen mensen met kanker ook zelf wat doen, namelijk gaan eten volgens de voedingsadviezen van de niet-toxische tumortherapie. Daarnaast is het ook mogelijk om behalve echt gezonde voeding ook extra voedingssupplementen, vitamines en mineralen te gaan gebruiken. Dit heet orthomoleculaire geneeskunde. Ga niet zelf hobby-en, maar zoek hiervoor een arts met ervaring op dit gebied. Met goede voeding en extra voedingssupplementen blijken veel mensen een hogere kwaliteit van leven te krijgen, in diverse gevallen ook langer te leven en in een enkel geval zelfs te genezen. Hoewel er tot nu toe nog weinig statistische bewijzen zijn voor zo’n behandeling, lopen er in Nederland diverse mensen rond die ervan overtuigd zijn dat zij hun leven aan deze behandeling te danken hebben. ResultatenDe genezingskans bij basaalcelcarcinoom is vrijwel 100 procent. De vijfjaars overleving voor plaveiselcelcarcinoom bedraagt 91 procent. Een recidief wordt in principe voorkomen als er voldoende weefsel rondom de tumor is weggehaald. | |
Melanoom | ||
| Melanoom is een woekering van de pigmentcellen, oftewel de melanocyten. Het melanoom gedraagt zich onvoorspelbaar en kent agressieve uitzaaiingen, die kunnen ontstaan zodra de tumor door de opperhuid heen naar beneden is gegroeid. | ||
Verschijnselen | Oorzaken | |
| Het eerste en vaak enige teken van melanoom is een verandering van de huid of van een moedervlek. Het plekje groeit plotseling, verandert van vorm en wordt donkerder. Jeuk, bloedingen, zweren en nieuwe kleine plekjes rondom de veranderde moedervlek zijn ernstige aanwijzingen van een vorderend melanoom. Sommige melanomen hebben geen of weinig pigment (amelanotisch), waardoor ze extra moeilijk herkenbaar zijn. | De belangrijkste oorzaak van melanoom lijkt blootstelling aan te veel zonlicht in de jeugd te zijn of chronische irritatie van een moedervlek door bijvoorbeeld schurende kleding. Zonnebrand bij kinderen moet dus vermeden worden. Verbranding op latere leeftijd lijkt de kans op melanoom niet te doen toenemen, anders dan bij plaveiselcelcarcinoom. Een lichte, snelverbrandende huid, een groot aantal moedervlekken en het vóórkomen van melanoom in de familie leveren een verhoogd risico op. | |
Incidentie | Diagnostiek | |
| Het aantal gevallen van melanoom neemt snel toe de laatste twintig jaar. Tegenwoordig worden er ruim 3000 nieuwe gevallen per jaar gemeld, twee keer zo vaak bij vrouwen als bij mannen. Vooral mensen met weinig pigment lopen deze ziekte op. | De diagnose begint met verwijdering van de verdachte plek voor nader onderzoek. Gaat het om een voorstadium van melanoom, dan is regelmatige controle van de huid voldoende. Dit kan de huisarts doen, maar patiënten kunnen na enige instructie ook zelf op veranderingen alert zijn. De huidscan is in opkomst als diagnostisch middel om huidkankers op te sporen en te herkennen. Deze scan is met name voor mensen met veel moedervlekken waarvan erg lastig is bij te houden of deze en zo ja welke er groeien. | |
Behandeling | ||
| De diagnose vormt in feite het begin van de behandeling, omdat het hele melanoom verwijderd wordt. De aanstichter is daarmee verdwenen en vervolgens kan de dikte en daarmee de doorgroei in de huid worden vastgesteld. De patholoog-anatoom stelt aan de hand van het weggenomen weefsel vast of de hele melanoom is verwijderd en of alle snijvlakken ‘schoon’ zijn. Zo niet, dan wordt een ruimer gedeelte van de huid alsnog verwijderd. Als het zeker is dat het om een melanoom gaat, dan wordt direct een ruime excisie (uitsnijding) verricht. Om in geval van een melanoom vast te stellen of er uitzaaiingen zijn naar het lymfestelsel, wordt de schildwachtklier gezocht, de eerste plaatselijke lymfeklier waarin uitzaaiingen kunnen optreden. Zolang deze klier geen veranderingen vertoont, is er niets aan de hand. Bevat de schildwachtklier wel kankercellen, dan wordt het cluster van lymfeklieren waar de schildwachtklier deel van uitmaakt, meestal in de oksel of de lies, operatief verwijderd. | Uitzaaiingen via het bloed zijn moeilijk op te sporen, omdat ze overal kunnen zitten en zich vaak pas na verloop van tijd kenbaar maken. De huid, de longen en de lever kunnen relatief eenvoudig gecontroleerd worden, maar overige uitzaaiingen zijn zonder directe klachten nauwelijks waarneembaar. Wel opvallend zijn de kleine en pijnlijke gezwellen tussen het melanoom en de schildwachtklier. Uitzaaiingen van melanoom zijn eigenlijk niet te behandelen. Ernstige klachten kunnen reden zijn voor chirurgisch ingrijpen, maar dit betekent slechts tijdelijke verlichting. Bestraling en chemotherapie kunnen eveneens een tijdelijke verbetering opleveren, afhankelijk van de plaats van de uitzaaiing. Bij melanomen van armen of benen is soms een regionale perfusie (plaatselijke doorstroming) behandeling met cytostatica mogelijk. Hierbij wordt na isoleren van de bloedsomloop alleen het betrokken lichaamsdeel met hoge doseringen cytostatica behandeld, waardoor vaak een complete remissie valt te bereiken. Het effect is echter zelden blijvend. | |
Aanvullende behandeling | Resultaten | |
| Als ondersteuning van of aanvulling op de reguliere behandeling van de specialisten in het ziekenhuis, kunnen mensen met kanker ook zelf wat doen, namelijk gaan eten volgens de voedingsadviezen van de niet-toxische tumortherapie. Daarnaast is het ook mogelijk om behalve echt gezonde voeding ook extra voedingssupplementen, vitamines en mineralen te gaan gebruiken. Dit heet orthomoleculaire geneeskunde. Ga niet zelf hobby-en, maar zoek hiervoor een arts met ervaring op dit gebied. Met goede voeding en extra voedingssupplementen blijken veel mensen een hogere kwaliteit van leven te krijgen, in diverse gevallen ook langer te leven en in een enkel geval zelfs te genezen. Hoewel er tot nu toe nog weinig statistische bewijzen zijn voor zo’n behandeling, lopen er in Nederland diverse mensen rond die ervan overtuigd zijn dat zij hun leven aan deze behandeling te danken hebben. | De overlevingskansen zijn sterk afhankelijk van het stadium. Zolang er geen uitzaaiingen zijn, is verwijdering van het melanoom afdoende en bedraagt de vijfjaars overleving circa 90 procent. Bij uitzaaiingen is genezing niet mogelijk en valt niet te voorspellen hoe snel en op welke wijze de ziekte verloopt. | |