print mail
Ik moet snel kiezen


U heeft net gehoord dat u kanker hebt en u wordt direct geconfronteerd met artsen die u vertellen wat de behandelmogelijkheden zijn. U moet kiezen.

Of u bent al langer patiënt en u worstelt met de vraag welke behandeling u eventueel wel en welke behandeling u niet wilt ondergaan. Of niet-meer wilt ondergaan. U moet kiezen.

Op deze website wordt u op weg geholpen bij het maken van een voor u juiste keuze.


Voor de keus staan


Het is maar zelden zo dat vooraf één behandelkeuze de enige juiste is. Tenslotte reageert de ene patiënt heel anders op een behandeling dan een andere patiënt. Vaak moet achteraf maar blijken of de gekozen behandeling aan slaat. Eén therapie werkt nooit voor iedere kankerpatiënt. Op die manier bekeken is iedere behandeling een beetje een sprong in het diepe. Met goede begeleiding door de specialist wordt het natuurlijk wél een afgewogen en weloverwogen sprong.

En niet te vergeten: de patiënt kan er ook voor kiezen om geen (zware) behandeling (meer) te ondergaan en het leven zijn loop te laten hebben.

Zo'n keuze kan betekenen dat ernstige bijwerkingen van een behandeling worden ontlopen, maar ook dat de herstelkansen afnemen en het leven wordt bekort.

Veel kankerpatiënten stellen aan de arts na de diagnose kanker de vraag; ‘dokter hoe lang heb ik nog’ ? Op deze vraag is geen zinnig antwoord te geven omdat iedere patiënt anders op een behandeling reageert. Tegen alle verwachtingen in kunnen patiënten soms veel langere tijd overleven dan iedere arts van tevoren had ingeschat. Het tegenovergestelde komt ook voor.

Een keuze maken

Ieder mens gaat anders met het maken van een keuze om. Er zijn patiënten die de te maken keuze over laten aan de specialist en het behandelteam. Anderen willen precies weten wat de mogelijkheden en bijwerkingen van een behandeling zijn en de eventuele resultaten uitgebreid bespreken met de specialist. De arts is tegenwoordig verplicht u in bepaalde mate te betrekken bij de te maken keuze, dit wordt ook wel informed consent genoemd. Dit is vastgelegd in de wet Geneeskundige Behandelovereenkomst.

Om een bij u passende keuze te kunnen maken moet u op de hoogte zijn van de mogelijkheden. En moet u weten wat u precies mankeert. Vaak is de tijd te kort om alles uit te vinden. Maar u kunt uw best doen, eventueel samen met partner of vrienden, om zo veel mogelijk aan de weet te komen voordat u een besluit zult nemen. Aarzel niet en bel mensen op en maak afspraken als dat nodig is.

Lees, vooral als u net patiënt bent, op deze site de onderdelen:

Over Kanker

hier komt u precies aan de weet wat kanker is, waarom kanker levensbedreigend kan zijn, en wat u moet weten om te begrijpen hoe bedreigend uw soort kanker is, en in welke fase de ziekte zich bevindt.


Behandelingen van het Ziekenhuis
Hier wordt u precies verteld wat chemotherapie, bestraling of een operatie kan betekenen voor een patiënt. U begrijpt na lezing veel beter hoe zo'n behandeling werkt, en of het noodzakelijk is voor u om deze therapie te kiezen.

Informatie verzamelen

Ziek worden betekent ook dat er heel veel nieuwe dingen en informatie op je afkomen. De emoties van geconfronteerd worden met een levensbedreigende ziekte zijn niet gering en toch moet je in die situatie van alles. Je hebt ook behoefte aan informatie om gevoelsmatig greep op de situatie te krijgen. Toch moet je in een dergelijke situatie je afvragen wat voor jezelf belangrijk is,

Zoek op onze site, en bel het Nationaal Fonds tegen Kanker als u de antwoorden op uw vragen niet vinden kunt. Op werkdagen tussen 10.00 en 12.30 uur 020-5304933.

Verder kunt u zoeken via internet, via boeken, via video's, via tijdschriften, en via patiëntenorganisatie's.

Bespreek alle informatie die u opdoet van tevoren met mensen die er verstand van hebben. Natuurlijk kunt u naar uw eigen huisarts gaan, of een verpleegkundige op de afdeling aanspreken. U kunt ook een ander ziekenhuis raadplegen (second opinion) of een afspraak met een complementair werkende arts maken. Ook het ziekenhuis waar u wordt behandeld heeft vaak een mogelijkheid om u door te verwijzen naar een persoon die u kan helpen met het maken van een keuze. Vaak is een specialist bereidt een extra gesprek met u te hebben als het maken van een keuze u erg moeilijk valt.

Maak daarvoor een afspraak en vertelt u van tevoren waar u het over wilt hebben. Schrijf van tevoren uw vragen op, en schrijf op wat voor u belangrijk is bij het kiezen van een behandeling. Vertel de specialist wat voor u belangrijk is. De specialist kan daar rekening mee houden gedurende de rest van het gesprek.

Voor u het beslissende gesprek hebt met de specialist bespreekt u alles met vrienden, familie en/of met uw partner. Bereidt u goed voor, en laat u niet dwingen tot een overhaaste beslissing. Neem de tijd die er is. Neem de tijd die u nodig hebt.

Als we het hebben over kanker wordt vaak de term resultaat gebruikt om aan te geven of de behandeling van de tumor wel of niet is gelukt. Wat er met de patiënt en zijn/haar kwaliteit van leven gebeurt, dat staat bijna nooit beschreven… J. Bolhuis, arts


Wat zijn de kansen voor de patiënt op genezing, en welke therapie moet daarvoor worden ondergaan? Of is genezing niet te verwachten en zijn de behandelmogelijkheden beperkt tot het langer of korter terugdringen van de tumor? Wat wilt u weten van uw specialist? Op welke manier wilt u met hem of haar overleggen?

Overleg met artsen

Het is voor een patiënt niet altijd gemakkelijk om met een specialist te overleggen. Het is de specialist zijn dagelijkse werk en de specialist vindt iedere vakterm gewoon, terwijl u er voor het eerst mee wordt geconfronteerd. Kanker kan een zeer ernstige ziekte zijn, de specialist gebruikt moeilijke woorden, de patiënt raakt verward of angstig en weet niet meer wat hij wilde vragen of wilde zeggen. Of de patiënt is alles wat zo duidelijk leek tijdens het gesprek de volgende morgen vergeten. In een stresssituatie werkt het geheugen van mensen minder goed. Wat bedoelde de specialist nu precies met die bijwerkingen op de slijmvliezen en de huid? Hoe groot was de kans dat de behandeling zal aanslaan en ben ik dan ook echt genezen?. Als u met deze vragen achterblijft hebt u het gesprek niet voldoende voorbereid, of was één gesprek voor u niet voldoende. Hoe verloopt zo'n gesprek en hoe kunt u zich voorbereiden?


Uw arts wil een aantal dingen weten over u (soms is het verstandig de arts even opnieuw bij te praten omdat de arts weer een aantal dingen van het eerdere gesprek vergeten is en de arts niet alles in het patiëntendossier vastlegt).

Over uw gezinssituatie en of er mensen in uw omgeving zijn waar u op terug kunt vallen. Over uw werk en de geestelijke of lichamelijke belasting daarvan. En over uw geloofsovertuiging en hoe u in het leven staat. Natuurlijk ook over uw lichamelijke conditie en uw lichamelijke geschiedenis, ziekten en operaties. Over andere keren dat u ziek was en hoe u dat toen heeft beleefd. En of er kanker in uw familie voorkomt. En wat u zelf weet over kanker, en over het type kanker dat u zelf heeft.

De arts zal u ook vragen hoe u begeleid wilt worden. Wilt u alles precies weten, of wilt u veel beslissingen meer in handen van de arts laten?

Moet de arts niet u maar eerst uw vertrouwenspersoon aanspreken op moeilijke momenten? Heeft u nog andere wensen over hoe u begeleid wilt worden gedurende de behandeling? U wilt ook van alles weten over uw specialist, over diegene die u in het hele ziekteproces zal begeleiden. Uw specialist is uw hoofdbehandelaar die tezamen met het behandelteam met u meedenkt over uw behandeling. Belangrijk is om te weten hoe u in contact komt met de specialist of anderen die meedenken over uw behandeling.

Uw arts is ook maar een mens. Iedereen doet zijn best, maar niemand is foutloos. Uw arts zal handelen naar beste kunnen en naar beste weten maar zal u niet op iedere vraag een antwoord kunnen geven. Of een behandeling aan zal slaan blijkt altijd pas na verloop van tijd. Uw arts kan wel iets zeggen over kansen. Bijvoorbeeld dat u 50% kans hebt dat de radiotherapie volledig zal slagen. Of 10% of 90%. Over het resultaat voor ú kan niemand iets met zekerheid voorspellen. Iedere patiënt is weer anders, ieder menselijk lichaam is ondanks de vele overeenkomsten met andere lichamen uniek. De arts zal proberen net die behandeling te kiezen die juist u zal helpen. Ook over het verloop van uw ziekte is vaak niet heel precies iets te zeggen. Vaak weet een arts wel dat de kans dat u beter zult worden heel groot, of juist heel klein, of iets er tussenin is. Maar ook met een heel kleine overlijdenskans kunt u nog overlijden, en met een heel kleine overlevingskans kunt u het toch redden!

Wat u wilt weten is hoe het u zal vergaan. Dat weet uw arts niet. Een ervaren arts heeft te vaak gezien dat iemand uit een hopeloze situatie toch nog terug wist te komen, mede daarom zal de arts heel voorzichtig zijn met voorspellingen. Als u aandringt zal de arts de kennis die hij heeft met u willen delen.

Schrijf van te voren uw vragen op, en schrijf op wat voor u belangrijk is bij het kiezen van een behandeling. Vertel de specialist wat voor u belangrijk is. De specialist kan daar rekening mee houden gedurende de rest van het gesprek.

Het gesprek zelf

Bedenk van tevoren wie u mee neemt en spreek een rolverdeling af. Wie stelt de vragen, wie luistert. Schrijf een aantal vragen op en maak aantekeningen tijdens het gesprek. U kunt dit ook door iemand anders laten doen, of aan de specialist vragen of u het gesprek op mag nemen met een memorecorder. Stel zo veel mogelijk open vragen, dat zijn vragen waarop de arts niet alleen maar ja of nee kan zeggen.

Vraag niet: Denkt u dat de chemotherapie effect zal hebben?

Vraag wel: Wat voor effecten mag ik van de chemotherapie verwachten?

Als u onvoorbereid bent vergeet u driekwart van wat de arts u vertelt. Als u zich goed voorbereid kunt u het meeste wel onthouden.


Vraagt u steeds om uitleg van de medische termen die de arts gebruikt, val de arts gerust in de rede als u het spoor bijster raakt. Vraag ook aan de arts om u artikelen mee te geven of aan te raden. Vraag de arts zijn adviezen op te schrijven of te mailen naar u. Soms helpt het als de arts een situatie schematisch voor u tekent.

Als u er niet zeker van bent of u het begrepen heeft herhaalt u dan in uw eigen woorden nog eens wat de arts gezegd heeft: "Als ik het goed begrijp bedoelt u dat enz. enz."

Natuurlijk zult u vragen vergeten te stellen en antwoorden niet kunnen onthouden. Als het heel belangrijk is kunt u de volgende dag even bellen. Soms roept een gesprek veel nieuwe vragen op. Laat het gesprek en de nieuwe vragen even bezinken en vraag zonodig nogmaals om een gesprek.

Vragen aan artsen

  • Hoeveel meer overlevingstijd heb ik statistisch gezien door deze therapie? Heeft u daar onderzoeksresultaten of artikelen van? Mag ik daar een kopie van?
  • Wat is de kans dat de therapie aanslaat en hoe wordt dat bepaald? Heeft u daar onderzoeksresultaten of artikelen van?
  • Bestaat er voor deze behandeling een test die vooraf kan bepalen of ik gevoelig ben voor deze therapie?
  • Wat gebeurt er met mensen die niets doen?
  • Wat voor bijwerkingen kan ik verwachten?
  • Wat is de invloed op mijn kwaliteit van leven?Heb ik door de behandeling een verhoogde kans op (een andere vorm van) kanker?
  • Hoe weet u precies welke dosering ik moet hebben en hoe vaak ik behandeld moet worden? Heeft u onderzoeksresultaten van verschillende doseringen?
  • Krijgt u of uw afdeling geld om mij in een trial (proef) te laten meedoen?
  • Zou u als u er net zo aan toe was als ik nu kiezen voor deze therapie?

Zie ook www.kankerbestrijding.nl.

© 2007 - 2010 STICHTING NATIONAAL FONDS TEGEN KANKER