Salvestrolen een extra reden voor biologische voeding
| Salvestrolen zijn een groep verwante chemische stoffen die kunnen voorkomen in planten. En wel voornamelijk in planten die zich teweer moeten stellen tegen aanvallers als bacteriën, virussen, schimmels en insecten. Dat doen zij door stoffen te vormen die voor deze aanvallers giftig zijn en waarmee zij zich kunnen verdedigen. Dit soort stoffen worden fytoalexinen genoemd. Als mensen deze planten eten, dan krijgen zij deze stoffen binnen. En het bijzondere van deze stoffen is dat zij bij de mens een kankerremmende werking hebben: gewone cellen kunnen er moeiteloos mee omgaan, maar kankercellen gaan er vaak door dood. Dit komt omdat de kankercellen van een heleboel verschillende tumoren een enzym bevatten dat deze salvestrolen kan om omzetten in voor de kankercel giftige stoffen. Dit enzym heet CYP1B1 en lijkt sterk op de ontgiftingsenzymen die in de lever voorkomen. In principe heeft elke cel natuurlijk de genen voor het aanmaken van dit CYP1B1 enzym, maar in normale cellen komen deze genen niet of nauwelijks tot expressie. Ze worden dus niet actief. Bij veel kankercellen komen deze genen echter wel tot expressie, waardoor de activiteit ervan veel hoger is dan bij normale cellen. Hierdoor is de aanwezigheid van dit enzym wellicht op den duur ook bruikbaar om deze kankercellen op te sporen. Het kan dan mogelijk gebruikt worden als een zogenaamde tumormarker, waarvan er al diverse bekend zijn voor verschillende soorten tumoren. Maar naast een functie als tumormarker, zorgt dit CYP1B1 enzym er ook voor dat de salvestrolen omgezet worden tot voor de kankercel giftige stoffen, waardoor deze gestimuleerd wordt om dood te gaan. Via geprogrammeerde celdood, ofwel apoptose, een manier van celdood die volgens een planning verloopt en waarbij de onderdelen van de cel zoveel mogelijk hergebruikt worden. Zo blijkt de stof resveratrol, bekend uit rode wijn maar ook aanwezig in pinda’s, bessen, pruimen, tomatenschillen en sommige pijnbomen, door CYP1B1 te worden omgezet in de stof piceatannol, dat kankercellen tot apoptose kan aanzetten. Daarbij heeft reservatrol ook andere gunstige eigenschappen die deze stof tot een van de meest nuttige anti-verouderingsstoffen maakt. Waarschijnlijk is resveratrol niet het meest bruikbare anti-kanker middel uit de salvestrolen groep. Een recent onderzoek toonde aan dat het een heel vormvariabel molecuul is, dat niet in elke vorm omgezet kan worden door CYP1B1. Daarnaast bleek met dat de werkzaamheid van resveratrol bij toenemende concentraties weer afnam, waardoor het een moeilijk te doseren stof wordt. Inmiddels zijn er al meer dan twintig verschillende plantaardige stoffen gevonden die na activering door CYP1B1 celdood kunnen oproepen in kankercellen en diverse daarvan tonen minder beperkingen dan resveratrol. Deze groep van stoffen zijn salvestrolen genoemd, naar het latijnse werkwoord salvare, dat redden betekent. Deze salvestrolen zijn meestal scherp of bitter smakende stoffen, die door planten worden geproduceerd ter bescherming tegen schimmels, bacteriën, virussen, insecten en ultraviolet licht. Het zijn dus stoffen waarmee de plant zich beschermt tegen aanvallers. |  pruimen En daar zit nu meteen het probleem van onze huidige voeding en moderne teeltmethoden: de planten die wij eten hebben helemaal geen natuurlijke vijanden meer, want die worden beschermd in kassen, bespoten met bestrijdingsmiddelen en hun aanvallers worden op diverse manieren onschadelijk gemaakt, soms zelf door biologische toepassingen zoals bijen. En daardoor maken onze teeltgewassen dus ook geen afweerstoffen en zijn zij voor onze gezondheid veel minder nuttig. Wetenschappers hebben becijferd dat onze huidige voeding 80 tot 90 procent minder salvestrolen bevat dan vijftig tot honderd jaar geleden. Een andere reden dat deze stoffen minder in onze groente en fruit voorkomen ligt in het feit dat wij tegenwoordig liever zoetige groente en fruit eten dan bitter smakende voeding. Door selectie en veredelingsmethoden zijn onze huidige gewassen zo veranderd ten opzichte van vroeger dat er daardoor veel minder salvestrolen in zitten. Alleen in biologische geteelde groente en fruit komende nog zinvolle hoeveelheden van deze stoffen voor. Op grond van bovenstaande gegevens lijkt het niet onmogelijk dat de toename van kanker de laatste decennia mede veroorzaakt is door het gemis aan salvestrolen in onze voeding. Het lijkt dus in ieder geval zinvol om meer onbewerkte biologische groente, fruit en kruiden te gaan eten. Daarnaast is het natuurlijk ook belangrijk om deze zo goed mogelijk te bereiden. Vaak is rauw of anders kort gestoomd of gewokt het beste. Inmiddels zijn er ook concentraten beschikbaar van enkele salvestrolen met een vermoedelijk krachtiger werking dan resveratrol. Of salvestrolen ook ingezet kunnen worden ter genezing van een bestaande kanker is nog niet zeker. Hier zal onderzoek naar verricht moeten worden en omdat het hier geen stoffen betreft die gepatenteerd kunnen worden en commercieel uitgebaat kunnen worden zal het nog wel lang duren voordat daar resultaten van zijn. En zeker resultaten die kunnen voldoen aan de huidige medische standaarden, de zogenaamde evidence-based medicine. Maar voor iedereen die niet wil wachten en toch wat wil doen aan de eigen kansen op gezondheid lijkt het consumeren van salvestrolen via het eten van biologische groente en fruit een zinvolle zaak. |