Mond- of keelholtekanker
| De mondholte en de keelholte vervullen drukke functies in het leven. Voortdurend passeren afwisselend lucht, speeksel, voedsel en drinken. Dat maakt deze gebieden zeer gevoelig voor invloeden van buitenaf. Roken en alcohol, met name in combinatie, brengen een sterk verhoogde kans op kanker in dit deel van het lichaam mee. | ||
De ziekte | Verschijnselen | |
| Kanker van de mond- of keelholte ontstaat meestal als een zogeheten plaveiselcel carcinoom in het slijmvlies. De tumoren groeien uit en dringen omliggend weefsel binnen, wat tot verlammingsverschijnselen en problemen met eten en ademhalen kan leiden. Jaarlijks krijgen ongeveer 1800 mensen kanker van de mond- of keelholte. De behandelbaarheid is sterk afhankelijk van het moment van ontdekking. | Veel tumoren in het gebied rond keel en mond groeien aanvankelijk ongemerkt. Op zeker moment treden vage verschijnselen op, als bloedverlies, een vreemd gevoel in de keel, kleine zweertjes, oorpijn, heesheid, slikklachten en doofheid. Maar al deze aandoeningen zullen in de meeste gevallen een onschuldige aanleiding hebben. Raadpleeg bij aanhoudende en gecombineerde klachten tijdig uw huisarts. | |
Oorzaken | Incidentie | |
| Kanker van de mond- of keelholte komt bij mannen drie keer zo vaak voor als bij vrouwen.. Deze verhouding vormt een goede afspiegeling van het gebruik van alcohol en tabak door de oudere generaties. Anders gezegd, dat roken en overmatig alcoholgebruik de kans op dit soort kankers sterk verhogen, lijkt wel duidelijk. Ook een slechte mondhygiëne vergroot de risico’s. De enige aanwijsbare erfelijkheid is de aanleg om bij gebruik van alcohol en tabak deze vorm van kanker te ontwikkelen. | Jaarlijks wordt bij ongeveer 1800 personen de diagnose kanker in de mond- of keelholte vastgesteld. Voor mannen ligt het cijfer op 17 personen per 100.000, voor vrouwen op 6. Sinds de laatste decennia vrouwen vaker roken en drinken, begint de verhouding meer gelijk te worden. | |
Diagnostiek | Behandeling | |
| Een eerste onderzoek verricht de huisarts door simpelweg in de mond te kijken. Wanneer de tumor dieper in de keelholte gelegen is, zal de KNO-arts verder onderzoek verrichten. Daarbij staan hem spiegeltjes ten dienste en een laryngoscoop, een flexibel slangetje waarmee de arts in de keelholte kan kijken. Om kanker vast te kunnen stellen is altijd weefselonderzoek nodig. Nader onderzoek naar de omvang van de tumor en de aanwezigheid van uitzaaiingen bestaat uit een CT-scan en een MRI, een echografie en röntgenfoto’s van de longen. | De behandeling is gericht op verwijdering of vernietiging van de tumor, via een operatie of bestraling. Of dit mogelijk is, is sterk afhankelijk van de plaats en de grootte van de tumor. In het gebied van mond- en keelholte liggen zoveel verschillende lichaamsfuncties opgestapeld, dat een ingreep niet zelden tot blijvende of tijdelijke uitval leidt. Bij een chirurgische ingreep wordt de volledige tumor verwijderd en zal daarna plastische chirurgie nodig zijn. Dit kan een zeer zware ingreep betekenen, waarbij meerdere specialisten aanwezig zijn; de revalidatie kan langdurig en moeizaam zijn. Is chirurgie niet mogelijk, dan biedt radiotherapie uitkomst. De bijwerkingen zijn echter ernstig. Een droge mond en keel, verminderde eetlust, huidirritatie, verlies van smaak, zwelling van de slijmvliezen, vermoeidheid en zelfs een verstoorde functie van de schildklier komen voor. Om klachten te verminderen of de tumor terug te dringen, wordt wel (aanvullend) chemotherapie toegepast. Als gevolg van de operatie kan de keel gaan zwellen, waardoor de patiënt ademhalingsmoeilijkheden krijgt. De chirurg kan dan een directe opening van de hals naar de luchtpijp aanbrengen, een stoma, dat weer dichtgroeit nadat de zwelling is verdwenen. Bij minder ernstige zwellingen kan het voldoende zijn om de keel en de luchtpijp iets op te rekken. Recentelijk is men begonnen met het opereren van keelkankers met behulp van de operatierobot, zoals ook al voor prostaatkanker gebruikt wordt. Hierdoor blijkt de schade aan de keel zodanig beperkt te kunnen worden dat men na enkele dagen alweer kan beginnen met eten en praten, in plaats van na enkele weken. Bovendien wordt de functionele en cosmetische schade aan mond en kaak sterk beperkt. In het NKI-AVL wordt deze techniek inmiddels toegepast. | |
Aanvullende behandeling | Resultaten | |
| Als ondersteuning van of aanvulling op de reguliere behandeling van de specialisten in het ziekenhuis, kunnen mensen met kanker ook zelf wat doen, namelijk gaan eten volgens de voedingsadviezen van de niet-toxische tumortherapie. Daarnaast is het ook mogelijk om behalve echt gezonde voeding ook extra voedingssupplementen, vitamines en mineralen te gaan gebruiken. Dit heet orthomoleculaire geneeskunde. Ga niet zelf hobby-en, maar zoek hiervoor een arts met ervaring op dit gebied. Met goede voeding en extra voedingssupplementen blijken veel mensen een hogere kwaliteit van leven te krijgen, in diverse gevallen ook langer te leven en in een enkel geval zelfs te genezen. Hoewel er tot nu toe nog weinig statistische bewijzen zijn voor zo’n behandeling, lopen er in Nederland diverse mensen rond die ervan overtuigd zijn dat zij hun leven aan deze behandeling te danken hebben. | Een eventueel terugkeren van de tumor vindt meestal binnen twee à drie jaar plaats, maar dat kan ook langer duren. Roken vergroot de kans op een recidief in zeer sterke mate. Regelmatige controle is van belang om herhaling of een andere tumor in dit gevoelige en reeds aangetaste gebied tijdig te signaleren. De gemiddelde vijfjaarsoverleving bedraagt bij kanker in de mond- of keelholte 57%, maar is sterk afhankelijk van het tijdstip van ontdekking. Bij een kleine tumor in de mondholte zonder uitzaaiingen is de vijfjaarsoverleving ongeveer 80%. |